Dù chưa từng đặt chân tới vùng đất Tây Bắc thì ai trong chúng ta cũng ít nhất một lần từng nghe qua về món ăn Thắng Cố. Đặc sản nổi tiếng và cũng không ít lần gây tranh cãi bởi hương vị đặc biệt mà không phải ai cũng có thể cảm nhận được hết. Tại bài viết này, hãy cùng Hạt Dổi Rừng tìm hiểu lý do tại vì sao nhé!
Giới thiệu thắng cố Tây Bắc
Thắng Cố được biết đến là món ăn truyền thống của đồng bào dân tộc Mông vào những dịp lễ tết, bắt nguồn từ phương Bắc. Sau này, món ăn đã phổ biến ra các tỉnh Tây Bắc như: Sơn La, Lào Cai, Hòa Bình…
Tên gọi “Thắng cố” bắt nguồn từ tiếng Hán-Mông, đọc theo âm Hán Việt là “thang cốt” (chữ Hán: 湯骨), có nghĩa là “canh xương” (*theo wikipedia). Sở dĩ món ăn này đặc biệt đó là vì cách chế biến, sử dụng tất cả các bộ phận của ngựa hoặc trâu gọi chung là “lục phủ ngũ tạng” đều không được làm sạch mà đem vào nấu chung.
Vì vậy sẽ có những mùi vị rất đặc trưng của nội tạng, rất kén người ăn. Tuy nhiên đối với những người ăn được, thì hương vị này vô cùng “gây nghiện”, ai có dịp thưởng thức rồi lại nhớ mãi không quên. Vào ngày xuân tiết trời se lạnh, còn gì bằng việc đắm chìm vào cảnh đẹp thiên nhiên hùng vĩ và thưởng thức nồi thắng cố nhâm nhi chén rượu ngô.
Trước đây, món ăn được người dân bản địa chế biến từ thịt ngựa. Hiện nay, một số nơi thay bằng thịt trâu, bò, tùy vào khẩu vị từng vùng. Tuy nhiên, để giữ nguyên hương vị truyền thống thì thắng cố ngựa vẫn được các thực khách ở nhiều nơi chọn lựa.
Đặc điểm hương vị thắng cố
Thắng cố Tây Bắc có thể tìm thấy ở các chợ phiên vùng cao mang đậm đà bản sắc dân tộc, gây ấn tượng với mùi hương ngai ngái của ruột non động vật. Đặc biệt là khi để nguyên các thứ bên trong thì mới ngon đúng vị, nên thoạt nhiên nhiều người sẽ e dè, lắc đầu không dám dùng thử. Giống như sầu riêng, khi đã dần quen với hương vị lạ này thực khách sẽ khó lòng dừng đũa.
Vị ngon, bùi bùi, béo ngậy của phần nội tạng thịt ngựa, pha trộn tất cả các bộ phận như lòng, tim, gan, phổi, tiết, thịt… đến xương để nấu. Toàn bộ lục phủ ngũ tạng, thịt, xương sẽ được ninh nhừ cùng 12 loại thảo mộc núi rừng như thảo quả, quế, hồi…
>>> Xem thêm: Cách sử dụng nụ hoa tam thất
Cách chế biến thắng cố
Theo truyền thống, món thắng cố phải nấu bằng chảo lớn, đủ cho vài chục người ăn. Cách nấu như vậy phù hợp trong dịp lễ, Tết, nhất là trong các gia đình, dòng họ đông người.
Tùy vào mỗi địa phương mà phần sơ chế và nấu thắng cố có phần khác nhau. Thịt và lòng ngựa, làm sạch và cắt miếng vừa ăn, trộn đều với quế, địa liền, lá chanh, thảo quả và ướp đều trước khi bắt đầu chế biến.
Có nơi sẽ xào trực tiếp nguyên liệu cho đến khi cháy cạnh rồi đổ nước vào đun tới khi chín. Có nơi lại luộc sơ nguyên liệu rồi mới ướp, sau mới cho vào nồi nước dùng hầm chín. Dù là cách nào thì món ăn vẫn ngon và có hương vị vô cùng đặc trưng.
Khi nấu sử dụng bếp lửa than, bếp nóng rồi thì cho tất cả thịt thủ, thịt mông, tim, gan, lòng, phèo vào, dùng chính mỡ có trong thịt để xào. Sau khi cho nước thì phải canh chừng múc váng bọt giúp nước thêm ngọt, thêm trong.
Đặc sản Tây Bắc không thể thiếu những loại gia vị làm nên tên tuổi vùng đất này, đó là những gia vị truyền thống như: thảo quả, hoa hồi, địa điền, quế chi, mắc khén, sả, gừng và một vài loại gia vị đặc trưng của người dân tộc (dẫn link). Đặc biệt, cây thắng cố, đây được xem là bí quyết giúp cho món ăn trở nên hấp dẫn thực khách. Sau đó cho vào nồi ninh hàng tiếng đồng hồ cho đến khi nhừ.
Khi món ăn chín, ăn đến đâu, múc đến đấy chứ không bắc nồi ra khỏi bếp. Thưởng thức thắng cố ngon nhất là khi còn nóng hổi, ăn từng miếng thịt mềm, nước dùng thơm ngọt ăn kèm cùng rau thơm. Vị béo ngậy, ngọt bùi, càng ăn thực khách càng thấy hương vị cuốn hút, hấp dẫn.
Thắng cố ăn khi nóng hổi, đậm đà, ngon nhất khi ăn trên bếp, thêm chút ớt xào Bắc Hà để bùng nổ vị giác. Khi ấy thịt ngựa hầm nhừ, đậm vị ngọt mềm của thịt hòa quyện với vị cay của ớt xào càng tuyệt vời hơn khi nhâm nhi cùng chén rượu ngô cay nồng.
Sở dĩ uống cùng rượu ngô bởi rượu ngô giúp khử bớt mùi vị khó chịu của thắng cố, chỉ còn lại mùi thơm thoang thoảng của gia vị, vị ngọt và cay nồng của chén rượu khiến bạn muốn ăn hoài ăn mãi.
Cách nấu thắng cố tại nhà chuẩn vị Tây Bắc
Món ăn nào cũng ngon nhất khi ăn chúng tại chính vùng đất mà chúng sinh ra, thắng cố cũng vậy. Nếu có dịp bạn nên đến tận vùng Tây Bắc thưởng thức thứ đặc sản đặc biệt này để cảm nhận trọn vẹn hương vị dân tộc. Tuy nhiên nếu đã yêu thích món ăn này, muốn trổ tài nấu tại nhà thì có thể học cách nấu sau đây:
Chuẩn bị nguyên liệu:
- Thịt trâu (vì thịt trâu dễ tìm mua hơn thịt ngựa) mua về rửa sạch với nước, cắt miếng vuông vừa ăn.
- Nội tạng trâu: ruột, tim, gan, sách trâu trần sơ qua với nước sôi. Sau đó, bạn xát muối và chanh, xoa bóp ruột trâu khoảng 5-10 phút để khử sạch mùi hôi và chất bẩn.
- Nướng thảo quả, hạt dổi, mắc khén, quế cho thơm.
- Gừng, sả thái nhỏ
Cách thực hiện:
- Ướp thịt trâu, nội tạng với các loại gia vị đã chuẩn bị và một ít bột canh trong 30p để gia vị được ngấm đều
- Phi thơm gừng và sả và xào qua thịt trâu cho đến bề mặt thịt săn lại sau đó cho lòng vào xào qua 1-2 phút và đổ nước xâm xấp mặt thịt. Ninh trong 1 tiếng để thịt nhừ
- Dùng bếp lẩu để thắng cố luôn nóng hổi khi ăn, có thể nhúng rau (ngải cứu, ngồng, rau muống) để thay đổi.
Chúc bạn thành công với món ăn đặc biệt này!
>>> Xem thêm: Những lợi ích của sâm cau đỏ
