Chẩm chéo là gì?

Chẩm chéo là thứ nước chấm đặc sản của vùng Tây Bắc, có nguồn gốc từ dân tộc Thái vùng Điện Biên, Tây Bắc,..Trong tiếng dân tộc Thái, “chẩm” là “thức chấm” còn “chéo” là hỗn hợp được chế biến từ các gia vị như ớt, tỏi và các loại rau. Chẩm chéo được chế biến từ thứ gia vị đặc biệt hạt mắc khén cùng nhiều loại nguyên liệu khác. Tùy vào từng vùng cũng như mỗi dân tộc, chẩm chéo có nhiều cách làm khác nhau, phụ thuộc vào thức ăn gì mà làm các loại chẩm chéo cho phù hợp.
Đối với người dân tộc Thái, đây là món không thể thiếu trong mâm cơm hàng ngày. Ngoài việc dùng như một thứ nước chấm thì chẩm chéo cũng được dùng như một loại gia vị tẩm ướp.
Hương vị chẩm chéo
Có nhiều công thức để làm chẩm chéo nhưng sẽ bao gồm các thành phần cơ bản như như: hạt dổi rừng , ớt, muối, tỏi, bột ngọt, sả, các loại rau thơm và không thể thiếu đó là hạt tiêu rừng cay nồng hay còn gọi là hạt mắc khén .
Vì vậy hương vị của chẩm chéo cũng mang đậm hương thơm của các loại lá, vị cay tê nồng của ớt và vị đậm đà của mắc khén.
Chẩm chéo phù hợp nhất khi ăn cùng các món như rau luộc, thịt luộc, măng,..hoặc các món như pa pỉnh tộp, thịt trâu gác bếp .
Trái cây cũng là sự lựa chọn tuyệt vời để ăn cùng chẩm chéo, nhót xanh, mận, ..chua chua rốt rốt ăn cùng chẩm chéo cay thơm thì không thể ngừng được
Một số loại chẩm chéo
Bên cạnh chẩm chéo vị nguyên bản, người ta cũng đã tạo ra nhiều biến thể khác nhau để phù hợp với khẩu vị và các món ăn đa dạng. Dưới đây là một vài loại chẩm chéo đặc biệt bạn có thể tham khảo:
– Chẩm chéo cá (chéo pà): cá nướng giã cùng chẩm chéo cơ bản, có vị thơm nồng và kích thích vị giác, ngon hơn khi dùng để chấm rau luộc
– Chéo pịa: vẫn nước cốt chẩm chéo cơ bản trộn cùng pịa chưng với thịt trâu, vị đắng bùi bùi của pịa kết hợp cùng vị tê cay của chẩm chéo kích thích vị giác của người thưởng thức
– Chéo rau mùi (chéo hòm pẻn): đúng như tên gọi, rau mùi là thành phần không thể thiếu. Rau mùi giã nhuyễn trộn cùng chẩm chéo là có ngay một bát hòm pẻn để chấm thịt lợn luộc cùng rau cải.
– Chéo đậu tương lên men (chéo thúa nâu): không đơn giản như các loại chéo được biến tấu khác, chéo thúa nâu cầu kỳ hơn ở khâu chế biến. Hạt đậu đỗ được ngâm nước sau đó mang đi luộc, đãi sạch vỏ. Khi đậu ráo nớc thì gói vào lá để lên men, khi đủ thời gian thì mang đi trộn cùng gia vị là muối, ớt và nặn thành bánh phơi khô trên bếp. Sau đó mang giã cùng chẩm chéo cơ bản là sẽ có được món chéo thúa nâu dậy vị dùng để chấm thịt gà, thịt lợn,…
Chẩm chéo cũng là món dễ thực hiện ở nhà chỉ cần bạn có đầy đủ nguyên liệu, đặc biệt nếu mua từ vùng Tây Bắc. Nếu có cơ hội khi du lịch nơi đây, bạn hãy thử một lần ăn chẩm chéo và mua về làm quà tặng cho gia đình và bạn bè.
Cách làm chẩm chéo chuẩn vị
Chuẩn bị nguyên liệu:
- Hạt Mắc khén: 1 thìa cafe
- Hạt dổi: 2-3 hạt
- Rau húng bạc hà, rau mùi: mỗi loại 4 nhánh
- Mùi tàu: 2 lá
- Gừng: 1 lát nhỏ
- Sả: 1 củ nhỏ
- Ớt: 1 trái
- Tỏi: 2 nhánh
- Bột canh hoặc muối
Sơ chế nguyên liệu:
– Rửa sạch các loại rau
– Bóc tỏi, cắt lát gừng
– Nướng ớt qua trên lửa để giảm bớt vị hăng
– Rang mắc khén cho dậy mùi, giã nhỏ thành bột
Cách làm:
– Cho tất cả nguyên liệu đã sơ chế vào cối giã nhỏ, mịn, càng nát càng ngon. Lưu ý chỉ cho một thìa nhỏ mắc khén khi giã, còn lại để trộn vào bát khi đã làm xong.
– Nêm nếm bột ngọt và hạt nêm tùy theo khẩu vị và thưởng thức
Cách sử dụng:
– Chấm xôi, ăn cùng cơm Lam
– Ăn cùng các món luộc như rau, măng luộc, thịt luộc hoặc các món như lòng, dạ dày, gan luộc…
– Chấm hải sản: vắt chanh xong, dùng vỏ quả chanh băm nhỏ trộn đều với Chẩm Chéo là có thứ gia vị chấm hải sản tuyệt vời
– Cũng giống như muối tôm Tây Ninh, Chẩm chéo có thể chấm với cá loại trái cây như xoài, ổi, mận…
Bảo quản: Tránh gió, tránh tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, đóng hộp kín mỗi khi dùng







